“Doe
je dit jaar mee met de vasten?” “Hoezo? We zijn toch geen
moslims.” Het kan snel gaan. Een paar decennia geleden moest je de
ramadan uitleggen als de vasten van de moslims. Nu is de
veertigdagentijd een soort christelijke ramadan geworden. Voor wie
het weten wil, zetten we in kort bestek de christelijke vasten even
op een rijtje.
Aswoensdag
Na
een uitgelaten carnavalsperiode (een zeer lang weekend, tot en met
'Vette Dinsdag') beginnen we eraan. Op Aswoensdag verbrandden we de
verdroogde palmtakjes van vorig jaar en die as kregen we in de kerk
in de vorm van een kruisje op ons voorhoofd geplant. “Uit stof ben
je gemaakt en tot stof keer je terug’ of 'Bekeer u en geloof in
het evangelie” klonk het nogal confronterend. Een goed begin van
een periode die bedoeld is om stil te staan bij wat echt belangrijk
is in het leven.
Dagen
zonder ...
Vroeger
vulde de katholieke kerk de vastenvoorschriften veel concreter in dan
nu. Officieel wordt enkel nog op Aswoensdag en Goede Vrijdag een dag
van soberheid in eten en drinken voorgeschreven. Vroeger at men geen
vlees of werd er niet gesnoept. Aan het einde van de vasten, met
Pasen, at iedereen zich dan bijna te barsten aan chocolade en ander
lekkers. Dat is allemaal verwaterd. Maar de laatste tijd duiken er
vanuit onverdachte hoek opnieuw 'onthoudingsperiodes' op van allerlei
aard: 40 dagen zonder vlees, zonder alcohol of zonder
afstandsbediening. Pogingen om de afhankelijkheid van mensen aan iets
te doorbreken en er alternatieven voor in de plaats te stellen.
Mensen doen er vanuit heel uiteenlopende motieven aan mee. Voor
zichzelf: om een nieuwe draai aan hun leven te geven of gewoon om een
beetje af te vallen. Voor de wereld: om sociaal-ethische of
ecologische redenen. Christenen vinden er soms een nieuwe beleving
van hun vastentijd in.
Samen
sterk
Een
belangrijk element van het succes van deze bewegingen blijkt het
groepsgevoel: het is zoveel leuker en meer motiverend om in groep te
proberen iets vol te houden. Dat hebben de moslims al lang begrepen.
Die vieren elke avond samen het einde van een vastendag. Voor sommige
initiatieven kun je online de stand van zaken bijhouden, samen met de
anderen van je groepje. Dat helpt zeker om door te zetten. Dat hebben
de christenen intussen ook begrepen, bijvoorbeeld op kerknet 2.0.
Zondag
Een
verschil met de ramadan van de moslims is dat er in de christelijke
vasten elke week een zondag zit. En zondag is voor ons christenen
altijd een beetje feest, want op die dag is Jezus opgestaan uit de
dood. Dus kan de zondag nooit een vastendag zijn. Op die dag mag je
even uitrusten van je inspanningen, mag je alles even loslaten. De
christelijke vastenperiode is in totaal langer dan de ramadan, maar
door de wekelijkse onderbreking van de zondag, vermijd je dat mensen
er fanatiek in worden. De zes zondagen helpen om kramp te vermijden.
Solidariteit
Vanaf
het prille begin van het christendom werden vasten en solidariteit in
één adem genoemd: wat je uitspaarde, was bestemd voor de armen. Dat
is de reden waarom Broederlijk Delen vooral in deze periode in de
aandacht komt met talloze projecten in het Zuiden. En het is een
sterke overeenkomst met de ramadan: ook daar is er veel aandacht voor
mensen in nood.
Terug
naar de Bron
De
veertigdagentijd is bij christenen ook een tijd om terug te keren
naar de bron. Om elke dag een stukje uit de Bijbel te lezen en erbij
te bidden, bijvoorbeeld. Dat kun je tegenwoordig ook online doen: de
Jezuïeten lanceren een internetretraite 'Eeuwig duurt zijn trouw',
waarvoor nu al 7000 mensen zijn ingeschreven. Ook hierin komen we
overeen met onze moslimbroeders, voor wie lezen in de Koran in de
ramadan ook een extra plaats krijgt.
De
laatste week van de veertigdagentijd, de week voor Pasen, heet in
christelijke termen de ‘Goede Week’. Het is de week waarin het
Laatste Avondmaal en de dood van Jezus op het kruis worden herdacht.
Maar zo ver zijn we nog niet. Eerst gaan we vasten.
Zo
zette bijvoorbeeld in de Sint-Martinuskerk in Beselare (foto's), een
kleine kern van parochianen, geruggesteund door heel wat vormelingen
de toon op Aswoensdag met de voorstelling van het project Broederlijk
Delen voor Peru, de asviering en aansluitend een Sober Maal.
